(Hoe) laat jij je tanden zien op de werkvloer?

(Hoe) laat jij je tanden zien op de werkvloer?

(Hoe) laat jij je tanden zien op de werkvloer?

Feedback geven. Als assessment psycholoog heb ik in de loop der jaren veel theorieën en modellen voorbij zien komen. Van hamburgers, met het pittige kritiekpunt tussen twee broodjes van gezochte complimenten, van de ik-ik-jij-regel tot een glibberige feedbackvis. Ook de tips op dit vlak tieren welig: in vrijwel ieder managementboek lees je een aantal basisregels en de do’s en don’ts worden volop gedeeld op zakelijke netwerksites.

Men gaat er daarbij vrijwel zonder uitzondering vanuit:

  1. dat feedback geven nuttig, nodig en noodzakelijk is.
  2. dat feedback geven geen negatief effect op de relatie hoeft te hebben
  3. dat feedback enigszins ingekleed en ingeleid moet worden
  4. dat de ontvanger baat heeft bij feedback

Ik ben het hier allemaal niet mee eens. Deze regels zijn in grote lijnen wel van toepassing als je formeel bent aangesteld als opleider, coach, therapeut of begeleider van iemand. Echter, de meeste feedback wordt gegeven vanuit een positie van gelijkwaardigheid of in informele sfeer: collega’s onderling, of gewoon van mens tot mens. Met de heersende visie op feedback drijven we steeds verder af van de oorspronkelijke functie. Zo hoor je steeds vaker dat feedback een ‘cadeautje’ zou zijn en sommigen spreken zelfs helemaal niet meer van feedback maar van ‘feedforward’. Zoals ik al eerder in een blog schreef zitten mensen vaak helemaal niet te wachten op cadeautjes die ze zelf niet hebben uitgezocht en ik heb nog nooit iemand gesproken die ‘kritiek’ op zijn wensenlijstje had staan. Feedback geven we namelijk in eerste instantie in ons eigen belang. Iemand zit in onze space, loopt de kantjes ervan af, vertoont irritant gedrag, doet ons – of iemand om wie we geven – tekort. En dat geven we die persoon terug, feedback dus.

Dit is een volkomen natuurlijk proces dat ook in de dierenwereld gebeurt. Dieren laten vaak hun tanden zien, om aan te geven dat er wat hen betreft een grens is overschreden, letterlijk dan wel figuurlijk. Het is duidelijk dat ze not amused zijn en hoewel dit een ‘leermoment’ kan zijn voor de overschrijdende partij, is dit natuurlijk niet de insteek. En dat is direct ook mijn punt: het is niet aan jou om anderen op te voeden of te onderwijzen. Slimme mensen zullen hun voordeel doen met kritiek, zowel met de ingeklede als de ongezouten variant – hardleerse mensen niet, en zij komen er zelf wel achter.

 

Moet je dan maar in het wilde weg mensen bekritiseren en op hun nummer zetten? Natuurlijk niet. Het is belangrijk waakzaam te zijn op ‘afreageren’: bepaalde dingen zitten je dwars en het gedrag van een ander is dan net de druppel. Ik raad dan ook aan als je op het punt staat kritiek te uiten om even de blik naar binnen te richten, rustig adem te halen en je gevoel te onderzoeken. Amerikanen reageren vaak op misplaatste assertiviteit met ‘what’s your problem?’ en dat dekt de lading: als je gefrustreerd bent over iets in je leven, reageer het niet af op een onschuldig medemens die een kleine overtreding begaat, maar wees een vent (of wijf) en pak je echte problemen aan op een assertieve, constructieve manier. Als je na een moment van bezinning (dit kan ook een nachtje slapen zijn) enigszins kalm bent en tot de slotsom komt dat je nog steeds een punt wil maken van het gedrag van de ander, vraag je dan af wat je er mee wilt bereiken. Je doel kan zijn: het gedrag laten stoppen, teruggeven dat iemand jou gekwetst heeft, een eerlijke(re) verdeling van het werk realiseren, een onrechtvaardigheid gladstrijken of iets anders waar jij baat bij hebt of wat in het algemeen belang is.

Ideale feedback (in de zin dat deze doel treft) is kort, duidelijk en specifiek. Het is verder handig om het bij jezelf te houden, dus liever ‘ik heb het gevoel dat het werk onevenredig verdeeld is, en dat ik meer doe dan jij’ dan ‘jij schuift de hele tijd taken af’. Zolang je de feedback geeft in de vorm van jouw persoonlijke mening of beleving, kun je je nooit een buil vallen. Je kunt er namelijk naast zitten, de ander verkeerd beoordelen: vergissen is tenslotte menselijk. Wees daarom altijd oprecht geïnteresseerd in iemands beweegredenen voor (en verklaring van) het storende gedrag.

Ga er verder niet vanuit dat iemand blij is met de feedback en calculeer enigermate van kilte of zelfs vijandigheid in. In feite is dat zelfs je doel: iemand even wakker schudden. Bezwijk niet voor de verleiding om je punt af te zwakken. Mochten de verhoudingen daarna (tijdelijk) minder goed zijn, dat is dan jammer. Het alternatief – de grenzen van jouw moreel of professioneel besef oprekken – is er namelijk niet.

Het grootste voordeel van je tanden laten zien is dat het werkt: de grenzen van je territorium worden bewaakt.  En dat je daarmee respect afdwingt of de ander een leermoment meegeeft, soit.

Linda van den Driessche

Psycholoog & auteur van Kracht voor Tien (2016, Uitgeverij Business Contact)

 

0 Reacties

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*